SEARCHING FOR THE SOURCES OF 18TH AND 19TH CENTURY LATGALIAN RELIGIOUS SONGS

Skaidrīte Kalvāne

Abstract


Latgalian svātuos dzīsmis” (‘sacred songs’) were not only sung in the church in the 18th and 19th centuries. These songs became integral and necessary components of both home and spiritual life.

Some publications of spiritual song and prayer books written by the Latvians of Latgale have been preserved until today: Nabożeństwo” (1771, 1786, etc.) and Dzismies Swatas” (1801, etc.). Of these are both first editions and reissues. These compilations represent the basic core of 19th century spiritual songs in conjunction with the book Piļneigajā gruomotā lyugšonu” (“The Complete Book of Prayers”) published in the latter half of the century. Psalms which were written well before the birth of Christ are among the oldest religious songs. Psalms of penance and prayers for the dead were first published in Latgalian in the 1786 edition of Nabożeństwo”.

The diversity of genres of songs is surprising: songs using scriptural texts, hymns of the Fathers of the Church, sequences and antiphonies. The progress of the liturgical year was supported by additional processionary hymns, hour songs (godzinkas), descriptions of the lives of saints set to music, catechism songs and prayers which are written as prose but given a melody in order to be sung. Directly arrhythmic language and certain metrical text used for worship in prayers made it unclear exactly how many texts were in fact songs.

It is not possible to determine the authors of all songs. Text recognition is also hampered by the lack of a printed Polish source – the work that the Jesuits translated to create the hymnals has not been found. Thus, for comparison of these texts it is necessary to find them in various books or consult the wider body of 19th century songs, wherein the content of songs is usually altered. The “sacred songs” examined and analyzed in this article were selected at random. The majority of songs so far sourced are from „Nabożeństwo”, but identification work continues at present.

Keywords


„Nabożeństwo”; „Dzismies Swatas”; religious songs; jesuits

Full Text:

PDF

References


Baka, Józef (2001). Poezje. Uwagi rzeczy ostatecznych i złości grzechowych; uwagi śmierci niechybnej. Uniwersytet Gdański: Instytut filologii Polskiej. http://literat.ug.edu.pl/baka/jbaka.pdf, sk. 01.12.2015.

Briška, Bonifacijs (1968). Latgolā dzīdōtōs himnas. Acta Latgalica II. [Minhene]: P/s Latgaļu izdevnīceiba. 299–300.

Bukšs, Miķelis (1957). Latgaļu literaturas vēsture. [Minhene]: P/s Latgaļu izdevnīceiba.

Dzismies Swatas (1801) – Dzismies Swatas uz Guda Diwa Kunga, Jumpr. Maryas un Diwa Swâtu izdrukawotas. Połockâ, pi Baznickungu Jezuitu 1801 godâ.

Frīde, Zigfrīda (2011). Ienest sveci istabā. Rīga: LU Literatūras, folkloras un mākslas institūts.

Jezuici – http://jezuici.krakow.pl/cgi-bin/rjbo?b=enc&n=5452&q=0, sk. 15.12. 2015.

Karpiński, Franciszek (1792). Pieśni Nabożne. Supraśl: Księża Bazylianie.

Kleijntjenss, Jozefs (sak., 1941). Latvijas vēstures avoti Jezuītu ordeņa archīvos. 3. sēj. 2. daļa. Rīga: Latvju grāmata.

Korolko, Mirosław (1999). Leksykon kultury religijnej w Polsce. Warszawa.

Laizāns, Pēteris, Zeile, Pēteris (1958) – Pa latgaliešu literatūras un preses takām. Aiz ezera balti bērzi. Rīga: Latvijas Valsts izdevniecība. 189–246.

Lijka, Kazimierz (2013). Stabat Mater dolorosa. Encyklopedia katolicka XVIII. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL. 752–753.

Matyszewski, Adam (2011). Chrystus Król w pieśni. Msza Święta, 11. http://www.msza.tchr.org/artykul-3027.html, sk. 12.12.2015.

Mazurkiewicz, Roman (2011). Z dawnej literatury Maryjnej. Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP.

Muzyka kościelna (1891) – Rozmaitości. Muzyka kościelna, 3. Poznan.

Nabożeństwo 1771 – Nabożeństwo ku czci i scwale Boga w Troycy S. jedynego, niepokalenie poczętey Maryi Panny i ss. patronow z piosnkami, i krótką nauką chrześcianską na łotewski język z polskiego przetłumaczone. W Wilnie w drukarni J.K.M.I. Rzeczi Pospolitey Akademickiey Societatis Jesu.

Nabożeństwo 1786 – Nabożeństwo ku czci i scwale Boga w Troycy S. jedynego, niepokalenie poczętey Maryi Panny i ss. patronow z piosnkami, i krótką nauką chrześciańską na łotewski język z polskiego przetłumaczone. W Wilnie w drukarni J.K.MCI. Przy akademii.

Pasterze – http://pl.wikipedia.org/wiki/Przybie%C5%BCeli_do_Betlejem, sk. 15.12.2015.

Prejs, Marek (1999). Egzotyzm w literaturze staropolskiej: wybrane problemy. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Literatury Polskiej.

Rudnicki – http://staropolska.pl/barok/poeci_minorum_gentium/rudnicki.html, sk. 15.12.2015.

S — Kopkatalogs Seniespiedumi latviešu valodā 1525–1855. Latvijas Nacionālā bibliotēka, 1999.

Siedlecki, Jan (1980). Śpiewnik kościelny. Wydanie XXXVI. Wydawnictwo św. Krzyża w Opolu.

Jan z Żabczyc (1630). Symfonie anielskie. Warszawa: Instytut Badań Literackich, 1998. http://ibl.waw.pl/12bps.pdf, sk. 15.12.2015.

Smaszcz, Waldemar – Symfonie anielskie. Jana Żabczyca. Czas miłosierdzia. Białostocki biuletyn kościelny. http://www.archibial.pl/czas/arch22/art/sm1.htm, sk. 15.12.2015.

Stafecka, Anna (2004). Evangelia toto anno 1753. Rīga: LU Latviešu valodas institūts.

Stock, Alex (2013). Lateinische Hymnen. Verlag der Weltreligionen.

Szceble do Nieba (1867) – Szceble do Nieba czyli Zbiór piesńi z melodyjami w kościele rzymsko-katolickim od najdawniejszych czasów uźywanych; uskuteczniony przez Teofila Klonowskiego, Nauczyciela przy Król. katol. naucz. Seminaryum w Poznaniu. T. 1. Poznań: nakładem i szcionkami Ludwika Merzbacha.

Teicit Kungu (1986) — Teicit Kungu. Reigas Metropolijas kurija.

Valeinis, Vitolds (1998). Latgaliešu lirikas vēsture. Rīga: Jumava.

Zeiferts, Teodors (1993). Latviešu rakstniecības vēsture. Rīga: Zvaigzne.




DOI: http://dx.doi.org/10.17770/latg2015.7.1218

Refbacks

  • There are currently no refbacks.